Thực trạng
Quá nhiều gói thầu chưa tạo được cạnh tranh thực chất
Nguồn: Toàn cảnh đấu thầu 2025
Các báo cáo của Báo Đấu thầu, UNDP và VCCI, cùng cơ quan chức năng tại các địa phương chỉ ra một số nguyên nhân lặp lại:
- Yêu cầu quá chặt, không liên quan, thiếu rõ ràng hoặc được xây dựng theo một sản phẩm hay nhà cung cấp cụ thể.
- Tiêu chí đánh giá và điều kiện hợp đồng thiếu thực tế, thời hạn nộp hồ sơ quá ngắn, thông tin chưa được công khai đầy đủ và công tác thẩm định hồ sơ mời thầu chưa đạt yêu cầu.
- Tiêu chí khiến không có nhà thầu đáp ứng—hoặc tất cả nhà thầu đều bị loại—dẫn đến phải hủy thầu, điều chỉnh và tổ chức đấu thầu lại.
Nguồn: Báo Đấu thầu, UNDP, Vietnam.vn.
Hệ quả là chi phí hành chính tăng, cạnh tranh suy giảm, giải ngân chậm và các dự án công khởi công muộn hoặc không được triển khai theo kế hoạch.
Việt Nam ghi nhận 408.772 gói thầu được tổ chức theo Luật Đấu thầu, với tổng giá gói thầu là 982 nghìn tỷ đồng trong năm 2023. Xem nguồn.
- Một ước tính gần đây của Ngân hàng Thế giới cho rằng quy mô mua sắm công tại Việt Nam vào khoảng 1.400 nghìn tỷ đồng mỗi năm—tương đương khoảng 14% GDP—trong đó khoảng 1.000 nghìn tỷ đồng sử dụng nguồn vốn nhà nước. Xem báo cáo.
- Với quy mô này, mức cải thiện chỉ 0,1% trên 1.000 nghìn tỷ đồng tương đương 1.000 tỷ đồng. Mức cải thiện 1% tương đương 10.000 tỷ đồng.
Thách thức
Xây dựng tiêu chí phù hợp
Chất lượng của một gói thầu phụ thuộc lớn vào các yêu cầu và tiêu chí được nêu trong hồ sơ mời thầu.
- Tiêu chí quá lỏng: nhà cung cấp có thể chào sản phẩm hoặc dịch vụ giá thấp nhưng không đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế.
- Tiêu chí quá chặt: số lượng nhà cung cấp đủ điều kiện có thể giảm, làm hạn chế cạnh tranh và tăng giá mua sắm.
- Nhiều lĩnh vực chuyên môn: người lập hồ sơ mời thầu không thể đồng thời là chuyên gia về mọi sản phẩm, dịch vụ, thiết bị hay công trình cần mua sắm.
- Kinh nghiệm khó tiếp cận: người lập hồ sơ có thể hưởng lợi từ việc tham khảo các gói thầu trước. Tuy nhiên, do có hàng chục nghìn gói thầu và mỗi gói có nhiều tài liệu, việc tìm thông tin liên quan rất khó khăn.
Chỉ một yêu cầu bị bỏ sót hoặc mâu thuẫn giữa các tài liệu cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng, tiến độ và chi phí của cả gói thầu.
Giải pháp
Biến kinh nghiệm mua sắm trước đây thành nguồn lực dùng được ngay
TenderPrep tập hợp các thông báo mua sắm, hồ sơ mời thầu và tài liệu đính kèm vào một cơ sở dữ liệu. AI sau đó hỗ trợ các chuyên gia mua sắm trong toàn bộ quá trình chuẩn bị hồ sơ mời thầu.
- Tìm gói thầu tương tự: AI tìm các tài liệu liên quan để đối chiếu, bao gồm cả những tài liệu do tổ chức khác công bố.
- Đặt câu hỏi về tài liệu: người dùng có thể hỏi AI về hồ sơ mời thầu, ví dụ về các tiêu chí đánh giá.
- Tái sử dụng ý tưởng tốt: người dùng có thể lựa chọn các yêu cầu và tiêu chí phù hợp làm nền tảng cho gói thầu mới.
- Rà soát trước khi công bố: AI kiểm tra hồ sơ mời thầu trước khi công bố, phát hiện tiêu chí quan trọng có thể bị bỏ sót hoặc thông tin mâu thuẫn giữa các tài liệu.
Lợi ích
Giá tốt hơn, kết quả tốt hơn
- Tăng cạnh tranh, giá tốt hơn. Yêu cầu rõ ràng và tương xứng tạo điều kiện cho nhiều nhà cung cấp đủ năng lực tham gia.
- Sản phẩm, dịch vụ và dự án tốt hơn. Các tiêu chí đầy đủ, cân bằng giúp hồ sơ dự thầu được lựa chọn đáp ứng đúng nhu cầu thực tế của người dân—thay vì chỉ có mức giá bề ngoài thấp nhất. Chuẩn bị tốt hơn cũng giảm nguy cơ bỏ sót yêu cầu, mâu thuẫn tài liệu, phải tổ chức đấu thầu lại, chậm triển khai và kết quả dự án kém.
- Nâng cao giá trị cho người dân Việt Nam. Mua sắm hiệu quả hơn giúp cùng một ngân sách công mang lại cơ sở hạ tầng, thiết bị, y tế, giáo dục và các dịch vụ công khác có chất lượng và độ tin cậy cao hơn.
TenderPrep chỉ cần tạo ra một cải thiện nhỏ trong các gói thầu mà hệ thống hỗ trợ để lợi ích mang lại vượt xa chi phí phần mềm—có thể gấp nhiều lần.
VXT Research
Kinh nghiệm thực tế trong mua sắm công
VXT Research là công ty công nghệ Phần Lan, thành lập năm 2017.
- Có kinh nghiệm hợp tác sâu rộng với Hansel, doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước hỗ trợ hoạt động mua sắm công tại Phần Lan.
- Được lựa chọn phát triển trợ lý AI cho Tuomi Logistiikka và Servica, hai đơn vị thực hiện mua sắm công cho các tổ chức thuộc khu vực công tại một số khu vực của Phần Lan.
- TenderPrep chuyển kinh nghiệm triển khai đó thành một sản phẩm giúp các chuyên gia mua sắm chuẩn bị hồ sơ mời thầu hiệu quả và nhất quán hơn.